Gemi ve Tersane Baca Temizliği Uluslararası Mevzuatı: Denizlerde Güvenlik ve “Detention” Riski

Denizcilik sektörü, dünyanın en ağır ve en sıkı denetlenen regülasyonlarına tabidir. Bir gemi, uluslararası sularda hareket eden bir fabrika gibidir ve bu fabrikanın bacasından çıkan her partikül, IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü) tarafından belirlenen kurallarla izlenir.

Gemi ve tersane baca temizliği; sadece estetik bir işlem değil, SOLAS (Denizde Can Güvenliği) ve MARPOL (Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmesinin Önlenmesi) sözleşmeleri gereği yasal bir zorunluluktur. İhmal edilen bir baca (uptake/stack), geminin limanda tutuklanmasına (Detention), “Uptake Yangını” çıkmasına ve sigorta kapsamı dışında kalmasına neden olabilir.

Servis Bakımı olarak; Tuzla ve Yalova tersaneler bölgelerinde ve transit geçişlerde, uluslararası denizcilik standartlarına hakim ekibimizle gemi işletmecilerine (Armatörler ve Ship Management firmalarına) sertifikalı temizlik hizmeti sunuyoruz.

İşte gemi baca temizliğinin uluslararası hukuki ve teknik boyutu.

1. SOLAS Bölüm II-2: Yangın Güvenliği ve “Uptake” Yangınları

Denizcilikteki en büyük kabuslardan biri “Engine Room Fire” (Makine Dairesi Yangını) dır. Bu yangınların önemli bir kısmı, egzoz manifoldlarında ve bacalarda (uptake) biriken kurum ve yağın tutuşmasıyla başlar.

SOLAS (Safety of Life at Sea) Regulation 14 açıkça şunu belirtir:

• Geminin egzoz gazı sistemleri, yanıcı maddelerin birikmesini önleyecek şekilde tasarlanmalı ve bakım tutumu yapılmalıdır.

• Ana Makine (Main Engine), Jeneratörler (Aux. Engines) ve Kazanların (Boilers) egzoz hatlarında biriken “Soot” (Kurum) ve yağ kalıntıları, yüksek sıcaklıklarda tutuşarak “Stack Fire” dediğimiz, söndürülmesi çok zor metal yangınlarına yol açar.

Servis Bakımı Çözümü: Geminin planlı bakım sistemine (PMS – Planned Maintenance System) uygun olarak; ekonomizerler, kazan boruları ve ana baca hatları, gemi tersanedeyken veya liman periyodunda temizlenerek SOLAS uyumluluğu sağlanır.

2. MARPOL Annex VI: Hava Kirliliği ve Scrubber Temizliği

IMO 2020 regülasyonları ile birlikte gemilerin sülfür emisyonları (SOx) sınırlandırılmıştır. Gemiler ya düşük sülfürlü yakıt kullanmakta ya da Scrubber (EGCS – Exhaust Gas Cleaning Systems) takmaktadır.

• Kirli Baca = Kötü Yanma: Temizlenmemiş bir baca ve turbocharger hattı, makinenin “Back Pressure” (Geri Basınç) yapmasına neden olur. Bu da yanma verimini düşürür, yakıt sarfiyatını artırır ve bacadan Kara Duman (Black Smoke) atılmasına sebep olur.

• PSC (Port State Control) Riski: Liman devleti denetçileri (Paris MoU, Tokyo MoU vb.), bacadan çıkan dumanın rengine bakarak gemiyi denetime alabilir. Kirli baca filtreleri ve tıkanmış Scrubber’lar, MARPOL İhlali gerekçesiyle geminin limanda bağlanmasına ve ağır para cezalarına neden olur.

3. ISM Kod (Uluslararası Güvenlik Yönetimi Kodu)

Her geminin bir SMS (Safety Management System) el kitabı vardır. ISM Kod gereği;

• Kritik ekipmanların ve sistemlerin (Baca sistemleri dahildir) bakımları zamanında yapılmalı ve kayıt altına alınmalıdır.

• Olası bir yangın veya kaza durumunda, sigorta eksperleri (P&I Club veya H&M) ve Klas Kuruluşu (Class Surveyor), ilk olarak “Baca Temizlik Kayıtlarını” (Cleaning Records) ister.

• Eğer temizlik raporu yoksa, “Gemi seaworthy (denize elverişli) değildir” denilerek hasar ödenmeyebilir.

Tersane Süreçlerinde Baca Temizliği (Drydock)

Gemi havuza (Drydock) girdiğinde, baca temizliği için en uygun ve en kritik zamandır. Ancak tersane ortamında iş güvenliği kuralları çok daha sıkıdır.

Kapalı Alan (Confined Space) ve Gaz Ölçümü

Gemi bacaları ve ekonomizerler “Kapalı Alan” statüsündedir. İçeride karbonmonoksit veya yanıcı gaz birikmesi olabilir.

• Servis Bakımı Prosedürü: Ekiplerimiz, “Gas Free” sertifikası alındıktan sonra, oksijen ölçümü yaparak ve tam teçhizatlı (maske, emniyet kemeri, kurtarma tripod’u) olarak bacaya giriş yapar.

Sıcak Çalışma (Hot Work) Riski

Tersanede geminin bacasında kaynak işi yapılacaksa (saç değişimi vb.), baca içinde birikmiş kurum ve yağ tabakası büyük risk taşır. Kaynak kıvılcımı, bacadaki kurumu tutuşturabilir.

• Kural: Baca üzerinde sıcak çalışma yapılmadan önce mutlaka içinin temizlenmesi ve “Hot Work” sertifikasına uygun hale getirilmesi gerekir.

Hangi Ekipmanlar Temizlenmeli?

Gemi tipine (Tanker, Konteyner, Ro-Ro, Yolcu Gemisi) göre değişmekle birlikte temizlik kapsamımız şunlardır:

1. Main Engine Exhaust Gas Boiler (EGB) / Economizer: Kurum birikiminin en çok olduğu, yangın riskinin en yüksek olduğu alan.

2. Auxiliary Boiler (Donkey Boiler): Limanlarda çalışan kazan bacaları.

3. Incinerator Stack: Gemi atık yakma fırını bacası.

4. Galley Duct (Gemi Mutfağı): Tıpkı restoranlarda olduğu gibi, gemi mutfaklarındaki yağlı kanallar da (Galley Exhaust) en büyük yangın risklerinden biridir. SOLAS gereği yağ tutucu filtreler ve kanallar temizlenmelidir.

Neden Denizcilik Sektörü Servis Bakımı’nı Seçiyor?

Gemi bacası temizlemek, apartman bacası temizlemeye benzemez. Denizcilik jargonuna ve tekniklerine hakim olmak gerekir.

• Klas Onaylı Raporlama: Yaptığımız temizlik sonrası sunduğumuz raporlar (Before/After Photos, Cleaning Certificate), Klas sörveyörleri ve PSC müfettişleri tarafından kabul gören formatlardadır.

• Tersane Uyumluluğu: Tuzla ve Yalova tersanelerindeki İSG kurallarına, giriş-çıkış prosedürlerine tam uyumlu, sertifikalı personelimiz mevcuttur.

• Atık Yönetimi: Bacadan çıkan kurum (soot), MARPOL gereği denize atılamaz. Tehlikeli atık statüsünde, lisanslı bertaraf tesislerine gönderilmek üzere tersane atık alanına teslim edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Liman periyodunda (Afloat) temizlik yapıyor musunuz? Evet. Gemi tersaneye girmeden, yükleme/tahliye sırasında veya demir yerinde (anchorage) de servis botlarımızla gelerek temizlik hizmeti verebiliyoruz. Ancak operasyonel kısıtlamalar (makinenin stop etmesi vb.) planlanmalıdır.

Scrubber temizliği yapıyor musunuz? Evet. Açık veya kapalı döngü (Open/Closed Loop) Scrubber sistemlerinin içindeki dolgu malzemelerinin ve nozulların temizliğini, sistem verimliliğini artıracak kimyasallarla yapıyoruz.

Gemi mutfak (Galley) bacası için sertifika veriyor musunuz? Evet. Özellikle ABD (USCG) ve Avrupa limanlarında hijyen denetimlerinde sorulan “Galley Exhaust Cleaning Certificate”i düzenliyoruz.

Kimyasallar denizi kirletir mi? Kullandığımız kimyasallar MARPOL uyumlu ve biyobozunurdur. Ayrıca temizlik suları geminin sintine tankına (bilge tank) veya tersane atık alım tesisine verilir, asla denize basılmaz.

Rotanız Güvenlik, Tercihiniz Servis Bakımı Olsun

Geminizin ticari hayatını riske atacak “Detention” kararlarından ve yangın tehlikesinden korunmak için uluslararası mevzuata hakim bir partnerle çalışın. Servis Bakımı, Tuzla, Yalova ve tüm Türk limanlarında gemilerinizin hizmetinde.

Drydock Planlaması ve Gemi Baca Temizliği Teklifi İçin Superintendent Departmanınız Bize Ulaşabilir!